حمل و نقل دریایی
حمل و نقل دریایی یکی از روش های قدیمی حمل و نقل است که امروزه با روش های مختلفی صورت می گیرد. بنابراین امروزه شاهد انواع حمل و نقل دریایی هستیم که با توجه به شرایط مختلف و با خواسته طرفین معامله یکی از انواع روش ها انتخاب می شوند.
روش حمل و نقل دریایی چگونه است؟
حمل و نقل دریایی یکی از روش های حمل و نقل بین المللی است که به وسیله کشتی، قایق و سایر شناورهای روی اقیانوس، دریاچه، کانال و رودخانه انجام می شود. در حمل و نقل دریایی نوع ترکیبی، کالاها و محصولاتی که جابجا می شوند، حجم و وزن زیادی دارند و از هزینه مناسب و اطمینان بیشتری برخوردار هستند.
به دلیل گسترده تر شدن تجهیزات و امکاناتی که در بندرها اختصاص داده شده اند، سرعت تخلیه و بارگیری بیشتر شده است. پس از رسیدن کشتی حامل بار به بندر مقصد، کالا توسط مامورین بهداشت مورد ارزیابی قرار می گیرد و پس از بررسی مدارک، اجازه خروج داده می شود.
هم چنین مامورین گمرک فرم و دفتر را به فرمانده کشتی ارائه می دهند تا مدارک و موارد زیر بررسی و به صورت دو نسخه اظهارنامه به گمرک ارائه شوند:
- اطلاعات محصولات به صورت دقیق همراه با لیست تعداد پرسنل و پرچم
- نوع کشتی
- بنادر مبدا و مقصد
- میزان آذوقه و انبار نوشیدنی ها
انواع روش های حمل و نقل دریایی
روش های حمل و نقل دریایی با توجه به مقصد حجم و نحوه تحویل کالا به دو روش زیر انجام می گیرد:
حمل و نقل دریایی به روش مستقیم
کالا پس از بارگیری در کشور مبدا، بدون نیاز به تغییر کشتی و بارگیری مجدد مستقیما به بندر مقصد حمل می شود. هزینه در این روش حمل و نقل پایین است و با سرعت و در کمترین زمان ممکن کالا به مقصد خود می رسد..
روش غیر مستقیم حمل دریایی
برای شروع ابتدا کالا را در مبدا بارگیری می شود و سپس در کشور واسط توقف می کند و با تغییر کشتی و بارگیری مجدد، کالا به سمت مقصد نهایی حرکت می کند.
ایمنی و اطمینان در این نوع روش از حمل بالا است و محصولات به صورت صحیح و سالم به صاحب کالا در مقصد تحویل داده می شود.
مزایا و معایب حمل و نقل دریایی
حمل دریایی که یکی از انواع حمل و نقل بین المللی است از مزیت ها و معایبی برخوردار است که در اینجا به توضیح چند مورد از آن می پردازیم:
- با استفاده از این نوع روش حمل می توان هزینه های ارسال کالاهای حجم بالا را کاهش داد
- به دلیل اهمیت سالم رسیدن کالا به مقصد، امنیت و ایمنی این روش از حمل و نقل بالا است
- یکی دیگر از مزیت های خوب روش حمل دریایی، انتقال کالاهای سنگین و حجیم است
- به دلیل مدیریت بهتری که در حمل و نقل دریایی می شود، هزینه ها و نرخ کرایه ها کاملا ثابت است
از معایب این روش تنها می توان به زمان ارسال کالا اشاره کرد و اگر کسی روش غیر مستقیم حمل دریایی را انتخاب کرده باشد نسبت به دیگر انواع حمل زمینی، هوایی از سرعت کمتری برخوردار است.
شرایط مورد نیاز برای استفاده از کراس استافینگ
در برخی بنادر محدودیت تخلیه و بارگیری مستقیم وجود دارد و شرایطی برای تخلیه به کشتی به همان مقدار و پهلو گرفتن آن وجود ندارد؛ بنابراین محموله از کشتی بزرگ به کشتی های کوچک تر انتقال می یابد. شرایط این روش به صاحب کالایی بستگی دارد که قصد صادرات کالایی را دارد که فاصله مقصد تا مبدا طولانی است. پس با رساندن محموله با کشتی های کوچک امکان پذیر و به صرفه نیست. کراس استافینگ بهترین روش برای این موقعیت می باشد.
کشورهایی نظیر ایران که تحریم شده اند می توانند با روش کراس استافینگ و با کمک یک کشور سوم انتقال محموله ها و کالاهایی خود را انجام دهند. در صورتی که مسیر دریایی از مبدا و مقصد وجود نداشته باشد، حمل و نقل می تواند در کشور واسطه انجام گیرد و سپس توسط یکی دیگر از روش های حمل و نقل زمینی یا هوایی برای رسیدن بار به مقصد انتخاب شود.
مراکز مهم ترانشیب در جهان
ترانشیب یکی از مهم ترین فاکتورهایی است که در حمل و نقل دریایی نقش ایفا می کند و نقاطی که مسیرهای حمل و نقل دریایی دارند، جزء مهم ترین مراکز محسوب می شوند.
کانال و تنگه هایی مانند پاناما، سوئد، جبل الطارق به دلیل قرارگیری در امتداد مسیر خط استوا از مراکز مهم برای تجارت اروپا، آسیا و خاورمیانه هستند.
روش های حمل دریایی
یکی از روش های مهم در حمل و نقل با کشتی استفاده از کانتینر است، اگرچه تنوع روش های حمل و نقل دریایی تنوع گسترده ای دارد اما بیش از 90 درصد با کانتینر انجام می گیرد.
کانتینر یک محفظه ای استاندارد و بزرگ است که برای انواع وسایل از کشتی های بزرگ گرفته تا کامیون مورد استفاده قرار می گیرد و از ویژگی های مهم این وسیله این است که در جابجایی وسایل نیازی به تخلیه آن ها نیست.
کانتینر ها با داشتن کدهایی که بر روی آن ها درج شده است مسیر مشخص خود را تا مقصد طی می کنند.
هم چنین به دلیل مقاومت، ضد ضربه و ضد آب بودنی که دارند، برای جابجایی و انتقال انواع کالاهای جامد، گاز و مایع مورد استفاده قرار می گیرند.
مزیت های استفاده از کانتینر
از مزیت های کانتینر که یکی از روش های حمل و نقل است می توان به موارد زیر اشاره نمود:
-رعایت استاندارد جهانی: هر کانتینر یک واحد شمارش و اندازه گیری کالا محسوب می شود و با توجه به اینکه طبق استانداردهای جهانی ساخته شده اند، با انواع وسایل حمل و نقل دریایی و زمینی قابل حمل می باشد
کاربردهای منعطف و چندگانه: طیف گسترده ای از انواع کالاهای مایع، گاز و جامد توسط این کانتینر ها انتقال می یابند به صرفه بودن: با توجه به حمل یکباره ای که توسط کانتینر ها صورت می گیرد، بسیار قابل توجه و به صرفه هستند سرعت: با توجه به اینکه کالاهایی که در کانتینر قرار دارند، به صورت کلی جابجا می شوند، سرعت فرآیند نقل و انتقال افزایش می یابد
روش های حمل دریایی فله
حمل بار فله در واقع به محموله هایی گفته می شود که بسته بندی ندارند و در محفظه های کانتینری بارگیری نمی شوند و در مخازن مخصوصی قرار می گیرند.
بارهای فله به صورت خشک یا مایع است و از نمونه محموله هایی که به این روش حمل می شوند به شرح زیر می باشند:
- مواد خشک پودری و برخی مواد معدنی مانند برخی از فلزات و سنگ ها یا خاک ها
- مواد خشک کلوخی مانند برخی سنگ ها و فلزات پس از استخراج از معادن
- مواد خشک دانه ای مانند محموله هایی مانند جو، برنج، گندم، شکر، سویا
- مواد مایع خوراکی مانند انواع روغن های صادراتی
- مواد مایع غیر خوراکی مانند نفت خام یا مشتقات آن نظیر گازوئیل، بنزین
- گازهای مایع مانند پروپان، اتان، متان و غیره
کشتی های فله با توجه به گوناگونی محموله ها از طراحی متنوعی برخوردار هستند و باتوجه به ظرفیت محموله از نام های متنوعی هم چون هندیمکس، سوپرامکس، کیپ سایز، غول پیکر و غیره برخوردار هستند

