حمل و نقل ریلی کالا یکی از راه های انتقال کالا در یک مسافت مشخص است که روش های مختلفی برای آن وجود دارد و انتخاب هر کدام از آن ها متناسب با نوع نیاز و کاربرد آن ها متفاوت می باشد.
با توجه به ویژگی ها و معایبی که روش های حمل و نقل دارند، می توان در یک زمان و برنامه ریزی مشخص، بهترین انتخاب را داشت.
انواع روش های حمل و نقل
امروزه شاهد انواع مختلفی از روش های حمل و نقل هستیم که هر کدام شرایط ویژه ای دارند که شامل روش حمل و نقل هوایی، دریایی و زمینی می باشند و نوع زمینی به دو شاخه ریلی و جاده ای تقسیم می شود.
حمل و نقل زمینی از نوع ریلی که موضوع مورد بحث ما است هزینه معقولی دارد و برای انتقال کالای خود ابتدا باید در مبدا به شرکت های حمل و نقل و یا آژانس ها درخواست دهید و پس از تایید یکی زمان و تاریخ مشخص می شود که باید در آن زمان بار خود را تحویل داد و زمان رسیدن قطار به مقصد هم بار خود را با ارائه مدارک مورد نیاز دریافت کرد.
حمل و نقل ریلی چیست؟
زمانی که حمل و جابجایی کالاها از طریق شبکه راه آهن و ایستگاه ها صورت گیرد، حمل و نقل ریلی نام دارد و در مقایسه با حمل با کامیون بسیار سریع تر می باشد.
در این نوع از حمل و نقل که به صورت داخلی و بین المللی صورت می گیرد، کوریدورهایی که مخصوص جابجایی بار بجای مسافر هستند، مورد استفاده قرار می گیرند.
ریسک های حمل و نقل ریلی
در کنار مزیت هایی که حمل و نقل ریلی دارد، ریسک های گوناگونی را شامل می شود و براساس این دو جنبه از روش ریلی می توانید بهترین انتخاب را برای حمل و جابجایی کالای خود داشته باشید:
- به دلیل دارا بودن جدول زمانی مشخص برای حرکت قطارها، انعطاف پذیری آن ها کاهش پیدا می کند
- ممکن است مقصد و مبدا شما در جایی دور افتاده باشد که یا آنقدر پیشرفته نباشد که بتوان به بهترین نحو از آن استفاده کرد. پس عدم وجود مسیرهای ریلی در مناطق دور افتاده ممکن است یکی دیگر از ریسک های این روش از حمل باشد
- ارتباط قطار ها با یکدیگر ممکن است از دیگر چالش های انتخاب حمل ریلی باشد. به این معنا که اگر یکی از قطارها در یک ریل مشخص با مشکل فنی مواجه شود، دیگر قطارهای همان مسیر نیز با مشکل جابجایی مواجه خواهند شد
- وابستگی قطارها به سیستم ریلی به گونه ای است که اگر برای سیستم ریلی مشکلی ایجاد شود، کل فرآیند حمل و نقل ریلی با مشکلات مختلفی روبرو خواهند شد
متغییرهای تعیین کننده میزان حمل و نقل ریلی
فاکتورها و عوامل مختلفی در میزان هزینه حمل و نقل ریلی تاثیر گذار هستند که در اینجا به چند مورد از آن اشاره می کنیم:
- ابعاد حمل و نقل ریلی: اندازه و وزن کالاهای حمل شده در میزان هزینه ریلی تاثیرگذار هستند
- فاصله: اگر انتخاب ریلی را برای مسافت های طولانی انتخاب کرده اید، این انتخاب بسیار ارزان تر از گزینه های دیگر حمل و نقل است
- نوع تحویل: مقصد نهایی کالای شما در نزدیک ترین ایستگاه راه آهن می باشد
- ماهیت کالا: برای انتقال و جابجایی کالای مورد نظر خود باید ماهیت کالای خود را مشخص کنید اینکه شکننده است یا سمی، قابل اشتعال و غیره
- بیمه: با توجه به ماهیت کالا ممکن است الزامات بیمه اضافی برای کالا وجود داشته باشد
- ترخیص کالا از گمرک: با گذر کالا از مرز کشور، احتمال ترخیص کالا از گمرک و هزینه واردات اعمال می شود
ویژگی های حمل و نقل ریلی
یکی از شاخه های حمل و نقل، حمل ریلی است که انتخاب آن برای جابجایی و حمل کالای خود مزیت هایی را به همراه دارد که در اینجا به چند مورد از آن ذکر می کنیم:
- مناسب برای محیط زیست و کاهش آلودگی هوا به دلیل استفاده کمتر از انرژی
- یکی از ارزان ترین روش حمل و نقل در بین تمامی روش های حمل
- برای حمل و نقل بارهای عظیم قابل استفاده می باشد
- بالاترین میزان امنیت هنگام حمل و نقل کالا را دارا می باشد
زمان مناسب برای انتخاب حمل بار ریلی
با توجه به تنوع روش های حمل و نقل بین المللی برایتان سوال شود که چه زمانی حمل ریلی را انتخاب کنید. در اینجا ما به موقعیت های مختلفی اشاره می کنیم که حمل ریلی بهترین گزینه در دسترس خواهد بود:
- حمل ریلی برای جابجایی کالاهای داخلی در بنادر پیشنهاد می شود
- اگر حجم بالایی از محصول یا کالایی را به صورت عمده دارید و قصد ارسال دارید
- اگر قصد دارید محموله های سنگین را در سریعترین زمان به مقصد ارسال کنید
- برای حمل مواد اولیه مانند سنگ فلز، زغال سنگ و غیره مناسب است
- گزینه سازگار با محیط زیست و مصرف سوخت کمتر
ریسک های حمل و نقل ریلی (تکرار)
در کنار مزیت هایی که حمل و نقل ریلی دارد، ریسک های گوناگونی را شامل می شود و براساس این دو جنبه از روش ریلی می توانید بهترین انتخاب را برای حمل و جابجایی کالای خود داشته باشید:
- به دلیل دارا بودن جدول زمانی مشخص برای حرکت قطارها، انعطاف پذیری آن ها کاهش پیدا می کند
- ممکن است مقصد و مبدا شما در جایی دور افتاده باشد که یا آنقدر پیشرفته نباشد که بتوان به بهترین نحو از آن استفاده کرد. پس عدم وجود مسیرهای ریلی در مناطق دور افتاده ممکن است یکی دیگر از ریسک های این روش از حمل باشد
- ارتباط قطار ها با یکدیگر ممکن است از دیگر چالش های انتخاب حمل ریلی باشد. به این معنا که اگر یکی از قطارها در یک ریل مشخص با مشکل فنی مواجه شود، دیگر قطارهای همان مسیر نیز با مشکل جابجایی مواجه خواهند شد
- وابستگی قطارها به سیستم ریلی به گونه ای است که اگر برای سیستم ریلی مشکلی ایجاد شود، کل فرآیند حمل و نقل ریلی با مشکلات مختلفی روبرو خواهند شد
آینده حمل و نقل ریلی
با توجه به افزایش محبوبیت حمل و نقل ریلی دولت ها سعی بر این دارند که سیستم های حمل و نقل مرتبط با ریل را ارتقا بخشند و مشکلات آن را برطرف نمایند.
در اینجا به چند نمونه از این برنامه ها اشاره می کنیم:
- سرعت از فاکتورهای مهمی است که جوامع امروزی به آن تاکید می ورزند، از این رو همواره بر آنند که سرعت سیستم حمل و نقل ریلی را افزایش دهند
- گسترش خطوط ریلی از دیگر اقداماتی است که دولت ها باید بدان توجه ویژه ای داشته باشند، با گسترش خطوط ریلی به اقصی نقاط کشور و مرزها می توان مسافر و دیگر کالاهای دیگر را به راحتی جابجا نمود
- کاهش هزینه های حمل بار می تواند نگاه واقع بینانه ای به این نوع روش از حمل و نقل باشد تا استفاده بیشتری از آن شود
جابجایی بار در حمل و نقل ریلی
برای جابجایی بار در حمل ریلی از واگن ها متناسب با بار استفاده می شود، که به طور کلی دو نوع واگن وجود دارد که به شرح زیر است:
- واگن مسطح: نام دیگر واگن مسطح، پلتفرم است که برای حمل کانتینر، بارهای سنگین و ماشین آلات مورد استفاده قرار می گیرد.
- واگن مسقف: برای جلوگیری از قرار گرفتن کالا در برابر نور خورشید، رطوبت و دیگر عوامل فساد و خرابی از واگن مسقف استفاده می شود که با داشتن سقف و درب قابل قفل می توان پس از بارگیری، آن را پلمپ نمود.
مسیرهای ریلی ایران با سایر کشورها
ایران در حمل و نقل های بین المللی جایگاه خوبی دارد و این امر به خاطر قرارگیری در گلوگاه زمین و کریدور یا راهرویی مهم برای اتصال اروپا به آسیای مرکزی و شرق است.
قطارهای بین المللی از راه آهن امیر آباد و انزلی عبور می کند و از جمله این کشورها می توان به:
- ازبکستان
- اوکراین
- لهستان
- بلغارستان
- روسیه
- استونی
- جمهوری آذربایجان
- مغولستان
- گرجستان
- قزاقستان
مسیرهای ریلی داخلی
در حمل و نقل ریلی داخلی خطوط مهمی هستند که از جمله آن ها می توان به:
- خط ریلی تهران/ بندر ترکمن
- خط ریلی تهران/ بندر امام خمینی
- خط ریلی قم/ زرند
- خط ریلی گرمسار/ مشهد
با این خطوط چهار سوی کشور به هم متصل می شوند و نقل و انتقالات به راحتی امکان پذیر است.