برای آشنایی با قوانین امور گمرکی در راستای واردات و ترخیص کالاهای خود ابتدا لازم میباشد تا با تعاریف و اصطلاحات گمرکی بکار برده شده در این قوانین آشنا شویم.
این اصطلاحات طبق تعاریفی است که از طرف شورای همکاری گمرکی به صورت مجموعهای برای کشورهای عضو منتشر شده و یا میشود مگر اینکه در بندهای ذیل یا در سایر مواد این قانون از آن تعریف دیگری به عمل آمده باشد.
تعاریف و اصطلاحات گمرکی شامل
اظهار کالا
بیانیهای کتبی یا شفاهی است که بر اساس مقررات این قانون اظهار کننده، رویه گمرکی مورد نظر خود را درباره کالا مشخص میکند و اطلاعات مورد نیاز برای اجرای مقررات گمرکی را ارائه میدهد.
اظهار کننده
صاحب کالا یا نماینده قانونی او است که کالا را برابر مقررات این قانون به گمرک اظهار میکند. در اظهار الکترونیکی صاحب کالا یا نماینده قانونی وی به استناد گواهی رقومی (دیجیتالی) تأیید شده از مراکز مجاز صدور گواهی مذکور به عنوان صاحب کالا یا نماینده قانونی اظهار کننده شناخته میشود.
اظهار نامه اجمالی
سندی است که به موجب آن شرکت حمل و نقل، فهرست کلی محمولاتی که باید تخلیه و یا بارگیری شود را هنگام ورود و یا خروج وسیله نقلیه از کشور اعلام مینماید.
اماکن گمرکی
انبارها، باراندازها، اسکلهها، فرودگاهها، ایستگاههای راهآهن، محوطهها و هر محل یا مکانی است که تحت نظارت گمرک است و برای انباشتن و نگهداری کالاها به منظور انجام تشریفات گمرکی استفاده میشود. این اماکن میتواند انبارهای گمرکی، انبارهای اختصاصی و سردخانههای عمومی باشد.
ترخیص
خروج کالا از اماکن گمرکی پس از انجام تشریفات گمرکی مربوط است.
ترخیصیه
سندی است که به موجب آن شرکت حمل و نقل (کریر و فورواردر) پس از احراز هویت، بلامانع بودن انجام تشریفات گمرکی توسط گیرنده کالا را به گمرک اعلام مینماید.
تشریفات گمرکی
کلیه عملیاتی که در اجرای مقررات گمرکی انجام میشود.
تضمین
وجه نقد، ضمانت نامه بانکی و بیمه نامه معتبری است که برای اجرای الزامات مندرج در مقررات گمرکی نزد گمرک سپرده میشود.
تعهد
قبول الزام کتبی یا الکترونیکی که شخص را دربرابر گمرک برای انجام یا عدم انجام عملی ملزم میکند.
حقوق ورودی
حقوق گمرکی معادل چهار درصد (4%) ارزش گمرکی کالا به اضافه سود بازرگانی که توسط هیأت وزیران تعیین میگردد به علاوه وجوهی که به موجب قانون، گمرک مسئول وصول آن است و به واردات قطعی کالا تعلق میگیرد ولی شامل هزینههای انجام خدمات نمیشود.
حمل یکسره
ورود کالا به اماکن گمرکی و خروج کالا از اماکن مذکور بدون تخلیه و تحویل در این اماکن با رعایت مقررات این قانون است.
روز اظهار
زمانی که اظهار نامه امضاء شده به ضمیمه اسناد مربوطه توسط اظهار کننده به صورت دستی یا رایانهای به گمرک ارائه میشود و شماره دفتر ثبت اظهارنامه به آن اختصاص مییابد.
سازمان جهانی گمرک (شورای همکاری گمرکی)
سازمان بینالمللی بین الدولی که بر اساس کنوانسیون مورخ 1329/9/24 هجری شمسی مطابق با 15 دسامبر 1950 میلادی ایجاد گردیده و کشور ایران در اسفند ماه سال 1337 هجری شمسی به آن پیوسته است.
سامانه (سیستم) هماهنگ شده شده
توصیف و نشانهگذاری (کدگذاری) کالا مورخ 14 ژوئن 1983 میلادی که به تصویب شورای همکاری گمرکی رسیده و جمهوری اسلامی ایران بر اساس ماده واحده قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون یاد شده مصوب 1373/6/20 هجری شمسی، به آن پیوسته است.
شرکت حمل و نقل بینالمللی
شخص حقوقی که به موجب مقررات قانونی، مجاز به انجام عملیات حمل و نقل بینالمللی است.
صاحب کالای تجاری
شخصی است که نسخ اصلی اسناد خرید و حمل به نام او صادر شده و در مورد کالای خریداری شده با تعهد سامانه بانکی، آن اسناد از طرف بانک مهر شده و ترخیصیه نیز به نام او باشد یا اسناد مزبور به نام وی ظهر نویسی و صحت امضاء واگذارنده از طرف مقام صلاحیتدار گواهی شده باشد.
قلمرو گمرکی
آن قسمت از قلمرو کشور است که در آن قانون امور گمرکی اعمال میشود.
کالای تجاری
کالایی که به تشخیص گمرک ایران برای فروش صادر یا وارد میگردد اعم از این که به همان شکل یا پس از انجام عملیات اعم از تولیدی، تفکیک و بستهبندی به فروش برسد.
کالای داخلی
کالایی که در قلمرو گمرکی کشور تولید یا ساخته شده یا کالای خارجی است که ورود قطعی شده است.
کالای گمرک نشده
کالایی که تحت نظارت و کنترل گمرک است ولی تشریفات گمرکی آن به طور کامل انجام نشده است.
کالا مجاز
کالایی که صدور یا ورود آن نیاز به کسب موافقت قبلی یک یا چند سازمان دولتی دارد.
کالای ممنوع
کالایی که صدور یا ورود آن بنا به مصالح ملی یا شرع مقدس اسلام به موجب قانون ممنوع است.
کنترلهای گمرکی
اقداماتی که توسط گمرک به منظور حصول اطمینان از رعایت مقررات گمرکی انجام میشود.
مرجع تحویل گیرنده
شخص حقوقی که به موجب قانون یا قراردادهای متکی به قانون مسئولیت تحویل و نگهداری کالاهای مربوط به عموم اشخاص را که تشریفات گمرکی آن انجام نشده در اماکن گمرکی به عهده دارد. این اصطلاح شامل سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی نیست.
مقررات گمرکی
قوانین و مقررات اعم از آییننامههای اجرایی، دستورالعملها و بخشنامههایی که نظارت یا اجرای آن به گمرک واگذار گردیده است.
هزینههای انجام خدمات
وجوهی که در قبال انجام خدماتی از قبیل هزینه اشعه ایکس (ایکس ری)، مهر و موم، پلمپ، باربری، انبارداری در اماکن گمرکی، آزمایش و تعرفهبندی، مراقبت، بدرقه، توزین کالا و خدمات فوقالعاده دریافت میشود و شرایط، ضوابط و مصادیق آن متناسب با خدمات انجام شده تعیین میگردد